Cuốn Lưu Bút Tình Cờ

Thương tặng các cựu học sinh Sương Nguyệt Anh của cô
Vũ Thị Qui

"Không hẹn mà đến, không chờ mà đi
Bốn mùa thay lá, thay hoa, thay mãi đời ta" *

Thời gian như bóng câu qua cửa sổ, mới đó mà đã mấy chục cái "Bốn mùa thay lá thay hoa" và đời riêng của mọi người cũng đều có quá nhiều thay đổi! Ngồi nhớ lại những kỷ niệm thời còn dạy SNA biết bao nhiêu buồn vui lẫn lộn ngập tràn, những hình ảnh buổi bế giảng năm học '78 bỗng nổi rõ lên trong ký ức cô như hình ảnh "đóm lửa nhóm trong vườn khuya". Năm đó hình như cô dạy tới ba, bốn lớp 12; lớp thi, nên cô trò mệt nhoài, vì không biết họ sẽ cho thi phần nào, nên thơ văn phần nào cũng phải nhớ. Không đủ giờ ở lớp, nên cô phải dạy thêm mấy sáng chúa nhật liền cho cả lớp ngồi ở dưới hall (tầng dưới văn phòng Ban Giám Hiệu), vậy mà các em cũng đi đông đủ. Bây giờ nghĩ lại mới thấy các em ngày xưa thật ngoan! So với học sinh bên đây, quả là một trời một vực! Tới ngày bế giảng cô trò mình mới tạm thời hoàn tất nhưng thỉnh thoảng vẫn có em chạy tới hỏi câu thơ này, câu thơ kia đã quên mất!

Tình cờ hôm đó cô lại được Ban giám hiệu phân công trông coi trật tự lớp 12C1, có nghĩa là phải quan sát bắt các em ngồi ở sân trường yên lặng, chăm chú theo dõi chương trình buổi lễ, nghe huấn từ của Ban giám hiệu. Tuổi các em là tuổi hồn nhiên thích ngắm nhìn trời xanh, thích nói chuyện nhỏ to, nhất là con gái nữa! Có em nào siêng lắm thì đang lẩm nhẩm để thuộc những câu thơ cho kỳ thi sắp tới. Cô thông cảm các em, hơn nữa hôm nay lại là ngày cuối, nên cô làm lơ cho các em, chỉ khi nào các em quá ồn, cô mới đưa tay lên môi "suỵt suỵt" cho các em hạ bớt cường dộ âm thanh! Có nghe tiếng các em rì rào:

"Cô hiểu tụi mình, cô dễ thương quá!"

"Sao mọi ngày trong lớp tao thấy cô nghiêm và khó lắm! Ít khi thấy cô cười".

"Không thôi để tụi bay phá và không chịu học sao! Cô lo cho tụi mình đó!"

Ôi! "Ðược lời như cởi tấm lòng". Vậy là các em cũng hiểu cô một phần nào, với hoàn cảnh của cô lúc đó--chồng đi học tập, hai con còn quá nhỏ, một mình cô phải buôn chãi để chống đỡ--làm sao mà cười cho nỗi, cô chỉ cảm thấy:

"Có điều gì gần như niềm tuyệt vọng
Rơi xuống trong tôi... rơi xuống bên đời" *

Nhưng may mắn là hàng ngày cô vẫn đến trường, tiếp xúc với thế giới hồn nhiên của các em nên cô lấy được một chút yêu đời của các em dể chôn đi "nỗi đau hay niềm cay đắng" hầu đứng vững trong hoàn cảnh quá khó khăn lúc bấy giờ! Xin cảm ơn các em học sinh thân yêu của cô.

Cô đang lan man trong dòng suy tưởng của mình bỗng cô nghe nhiều tiếng lao xao: "Tao muốn viết lưu bút cho cô", "Tao cũng vậy", "Hôm nay ngày cuối mình phải viết cho cô mới được. Hổm rày bận quá nên quên". Một giọng khác cất lên: "Nhưng giấy đâu mà viết, hôm nay đâu có đứa nào mang cặp!" Nhiều tiếng "Ồ!" nổi lên! "Tức thiệt!"

Sau đó các em chụm đầu vào nhau bàn bạc tìm cách giải quyết bế tắc một lúc. Cô thấy em trưởng lớp đi từ đầu đến cuối hàng của lớp ngồi, để nghe "sáng kiến" đề nghị của các bạn, rồi sau đó chạy đi. Một lát sau em chạy về, mặt mày hớn hở trên tay cầm một xấp giấy màu vàng nói với các bạn, "Giấy ít quá, không đủ cho mỗi đứa một tờ, nên mình sẽ xé một tờ làm hai, may ra mới đủ. Tụi bây phải viết chất lượng, nên viết ít thôi." Sau đó hai em lãnh một tờ xếp lại, rồi xé ra mỗi đứa một nửa. Xong rồi, mỗi đứa ngồi lum khum mỗi kiểu khác nhau mà viết. Có em quên không đem viết (để ghi những dặn dò của Ban giám hiệu về vụ thi cử) cứ phải hỏi bạn viết lẹ để mượn. Nhìn hình ảnh các em ngồi lum khum dưới sân trường, trong nắng gắt của Sàigòn ban trưa, cắm cúi kê lên lưng nhau mà viết những dòng chữ trên mãnh giấy xé vội, mà lòng tôi xúc động dạt dào:

"Ðời không có mưa mà vẫn ướt mềm" *

Các em ơi, lòng cô đang mềm đi vì được những ân tình của các em tươi đậm! Hình ảnh này sẽ ghi đậm nét trong hồn cô và cô sẽ mang nó theo mãi mãi trong suốt cuộc đời của mình.

Một lát sau, trưởng lớp đứng lên đi thu giấy của các bạn vì sắp hết giờ buổi lễ bế giảng. Em nào cũng vội vàng kết thúc để nộp lại, trưởng lớp lại chạy biến đi và khi trở lại trên tay cầm một cuốn lưu bút nhỏ màu vàng, được đóng lại vội vàng với tờ ngoài trang trí sơ sài; em cầm hai tay, đưa cuốn lưu bút cho cô, "mong cô nhận mà không chấp nơi hình thức của nó". Tôi đưa tay nhận mà không nói được lời nào. Trong đời tôi, chưa bao giờ tôi nhận được một cuốn lưu bút, với hình thức "đơn sơ" hơn thế; một cuốn lưu bút tình cờ mà tự nguyện, không vì ép buộc hoặc nể nang mà viết, nó chan chứa những tấm lòng chân thật. Nó là cuốn lưu bút VÀNG của đời tôi, không phải vì giấy màu vàng mà vì những tấm lòng vàng của những học trò một thời yêu dấu bởi những phút sắp xa nhau là những phút người ta dễ nói thật lòng mình không cần che dấu. Các em đã viết cho tôi quá nhiều điều cảm động, đôi khi ngây ngô nhưng chân thật. Người ta có thể có bạc muôn bạc tỷ nhưng không phải ai cũng có thể có được những tấm lòng "ngọc ngà" trao tặng như vậy:

"Muốn một lần tạ ơn với đời
Chút mặn nồng cho tôi..."

Trong cuộc đời buồn tênh nơi xứ người, vật chất tràn ngập nhưng tình người hiu quạnh, "Thấy đời mình là con nước trôi"*, nên đôi khi tôi cảm thấy:

"Một ngày như mọi ngày
Giọng buồn lên tiếp nối" *

Do đó khi có cơ hội được trở lại khu vườn kỷ niệm xưa, tôi bỗng thấy lòng lóe lên một thứ hạnh phúc ấm áp, hầu có thể cất lên tiếng hát:

"Hãy yêu ngày tới
Dù quá mệt kiếp người
Còn cuộc đời ta cứ vui" *

Xin cảm ơn các em, cảm ơn mọi người đã cho tôi cơ hội cất lên tiếng hát yêu cuộc đời hôm nay.

* Trịnh Công Sơn